محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
377
تحفه خانى ( فارسى )
بدن بهر حيله كه ممكن باشد در آن اهمال نبايد كرد از اغذيه و اشربه و لخلخه از ربّ سيب و صندل و آب كشنيز بر بينى بايد داشت و بوئيدن عنبر دل و دماغ را بسيار تقويت مىكند و علاج در آنكه سبب آن وجع شديد باشد ازاله و دور كردن سبب است به نهادن محللات بر محل وجع و اگر وجع در شدت بكمال باشد محللات خفيفه بايد نهاد و اولا و اگر تسكين شد فبها و الّا اگر ضرورت افتد مثل فلونياى رومى بايد نهاد و يا تخم بنك ديوانه كه او را بزر البنج مىنامند و تخم خشخاش كه درينها تحذير عضو و تسكين وجع است اما حذّاق اطبا اين علاج را موقوف داشتهاند درين علت زيرا كه بسيار آن را موجب صحت شده و بسيارى را موجب هلاك و مىگويند كه در مثل غشى كه مرض دل است و در امراض دماغى مخدرات را استعمال نهكنند و امّا در آنچه سبب اعراض نفسانى باشد ازاله سبب است بپاشيدن گلاب و آب سرد بر روى و بوئيدن آنچه بوى خوش داشته باشد و مقوى بدل باشد بايد بوئيد و در آن خانه كه صاحب اين علت است كباب مرغ بايد كرد تا رايحه طيبه غذاى بمشام عليل رسد كه قوى نافع و مقوى دل است و بهر او بدن را كمتر از بهر خواب نيست و خوردن رب و شربت فواكه درو اندكى عنبر باشد بسيار نافع است مقدار ده درم با ده درم گلاب و قدرى آب و بر سينه صندل سفيد و گلاب و اندك كافور بايد ضماد كرد و غذا درين صورت آش زرك و قدرى نخود و شيرهء مغز بادام و اندك قند بايد در غذا آميخت كه بسيار ترش نباشد و گوشت مرغ يا طيهو درين آش مهرا بايد ساخت و شورباى آن بگلوى صاحب غشى بايد اندكاندك ريخت و علاج در آن قسم كه سبب سوء مزاج دل باشد تعديل مزاج اوست بضد سبب اگر بارد باشد باشربه و اغذيه بايد كرد كه مايل بحرارت باشد و اگر حار باشد باشربه و اغذيه برعكس